De spoorlijn Almelo – Zwolle

Historische Kring Wederden

De loc 861 van de SS (Staats Spoorwegen, een particulier bedrijf) omstreeks 1920.

De eerste rit Wierden – Zwolle
Op donderdag 30 december 1880 vond de feestelijke openingsrit plaats van de spoorlijn Zwolle-Almelo. Op 3 januari 1881 werd deze lijn in gebruik genomen, waardoor de bereikbaarheid van de gemeente Wierden - onder leiding van de pas aangetreden burgemeester W.H. Dikkers - van de ene op de andere dag enorm werd verbeterd. De exploitatie werd toentertijd verzorgd door de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS; een particuliere maatschappij) en de dienstregeling voorzag in vier treinen per dag. Het traject Zwolle-Almelo werd in 1 uur en 20 minuten afgelegd (de postkoets deed er zo’n vijf uur over) en onderweg werd gestopt op de stations Laag-Zuthem, Heino, Raalte, Haarle, Nijverdal en Wierden.
De ouderen onder ons zullen zich ongetwijfeld de laatste trein uit Zwolle herinneren, die na de marktdag rond middernacht een wagon met koeien te Wierden achterliet? Volgens L.A. Versteege (in 1969) verliepen de ritten van en naar Zwolle trouwens lange tijd verre van comfortabel: “Meer dan lokaal verkeer heeft de lijn, die voor de Tweede Wereldoorlog lange tijd berucht was om zijn korte spoorstaven en het verouderde (S.S.) rijtuigmaterieel dat hier zijn laatste dagen sleet, bij mijn weten nooit gekend.”
De korte spoorstaven zorgden niet alleen voor het bekende 'kedeng-kedeng' geluid, maar waren ook verantwoordelijk voor verminderd comfort en relatief veel slijtage aan de wielen. Uit het archief van G. Teunis, een brandstoffenhandelaar uit Wierden die sinds 1922 een gedeelte van het emplacement huurde, blijkt hoe de communicatie van het goederenvervoer in de praktijk verliep. Te verzenden wagons moesten twee dagen van te voren aangemeld worden in Almelo. Als er wagons waren aangekomen werd dat uiterlijk om 9.30 uur telefonisch doorgegeven vanuit Almelo. Plaatsing was rond 12.45 uur.
Begin jaren zeventig stegen de huurprijzen explosief. Dat kwam vanwege de stijging van de loonkosten bij de NS en de daling in het vervoer van brandstoffen uit Limburg. Veel laad- en losplaatsen werden gesloten maar Wierden ontsprong de dans. Aan het eind van de jaren zeventig verkleinde Teunis de gehuurde oppervlakte van 288 vierkante meter naar 162 vierkante meter. Medegebruikers waren op dat moment firma L. de Haas (thans De Kroon Oil BV uit Almelo), firma Koudijs (veevoeder) en de firma Oonk (kolen). In 1981 zegde Teunis de huur op en stuurde hij een keurige bedankbrief naar de Nederlandse Spoorwegen. Het losspoor werd uiteindelijk in 1986 buiten gebruik gesteld. Thans is deze locatie een mooie parkeergelegenheid.
De gemeente Wierden was blij met dit besluit en de bedankbrief die richting NS werd verzonden resulteerde in het besluit van Ir. F.Q. den Hollander, president van de NS, om tijdens de eerste rit van de elektrische trein op vrijdag 18 mei 1951 speciaal te Wierden te stoppen. Hij was dan ook bijzonder gecharmeerd van de toezegging van het Wierdense gemeentebestuur om “het reizen per trein opnieuw populair te maken”.