Rijksmonument de schaddenschöppe is ernstig vervallen; instorting dreigt

Historische Kring Wederden

Als een monument mogelijk wordt afgebroken of in ernstig verval raakt, staan we als publiek vaak met antwoorden klaar: 'Wat is het toch jammer dat...' of 'Laten we er iets aan proberen te doen!' Op bijgaande foto is de schaddenschöppe te zien van het Hartgers, de boerderij die aan de overkant van de weg was gelegen en is vervangen door een nieuwe woning. Deze schuur behoorde tot de boerderij het Hartgers. De schuur werd vroeger, behalve voor het stallen van jongvee, ook gebruikt voor het bergen van de 'schadden' (brandplaggen), waarvan er iedere dag een kruiwagenlading om het open vuur in de boerderij werd gezet.

Deze schuur werd, toen Zenderink zijn bezittingen verkocht, apart van de boerderij en samen met een stuk land, verkocht aan handelaar in vastgoed. Later kwam de schuur in handen van een inwoner van Wierden. De schuur heeft een unieke vlechtwerkwand aan de straatzijde en is, wellicht mede daarom, onder Rijksmonumentenzorg geplaatst. Vroeger werd het vlechtwerk verzorgd door 'Dekkers Graads' die ook als 81-jarige nog de nok van het dak van de boerderij had gerepareerd. Hij heeft in 1976 nog wat reparaties verricht.

Er is de afgelopen jaren wat af geprocedeerd over deze schuur. Eigenaar en gemeente konden het niet eens worden over de toekomstbestemming van dit Rijksmonument. De eigenaar blijft ernstig in gebreke bij het onderhoud van deze markante schuur. De Erfgoedwet van 2016 meldt het volgende: Eigenaren van Rijksmonumenten worden tot onderhoud verplicht, dat voor instandhouding noodzakelijk is. Passieve en actieve verwaarlozing dat de instandhouding van het monument bedreigt, is verboden.

Uit diverse rechterlijke uitspraken kunnen de volgende richtlijnen worden afgeleid.
Wanneer kan een last onder dwangsom worden opgelegd
– Als zonder maatregelen het monument in gevaar is ('beëindigen van het in gevaar brengen')
– Ook bij schade door slijtage of verwering van materialen
– Ook al treden er ernstige financiële gevolgen voor de eigenaar op, de belangen van het monument gaan voor
– Er mag geen zicht zijn op de verlening van een (nieuwe) sloopvergunning
– Het ontbreken van een alternatieve bestemming voor het monument is geen beletsel

Eisen die aan de last onder dwangsom worden gesteld
– Alleen passende maatregelen om schade aan het monument te voorkomen
– De gemeente moet concreet aangeven wat de passende maatregelen zijn om de schade te beperken
– Maatregelen mogen niet leiden tot het (nagenoeg) afbreken en opnieuw opbouwen van het monument

De gemeente blijft dus ook in gebreke. Zij heeft, buiten de monumentenwetgeving om, al wel mogelijkheden op te treden tegen vervallen panden. Een gemeente kan altijd handhavend optreden bij strijd met het Bouwbesluit, strijd met de erfgoedverordening en via de Woningwet, of ernstige strijd met criteria uit de welstandsnota.