Sunt Joapik

Historische Kring Wederden

Een bindster die de lossen rogge bindt tot garven.

Sunt Joapik heet de patroonheilige van de oogst in het Twents. Naast de maaiers zijn op de akkers de bindsters aan het werk. Zij kleden zich voor dit toch wat zweterige werk in speciale werkkleding: het Joapikstuug. De maaiers en bindsters veranderen de golvende roggeakker in een stoppelveld waar de kippen en de haan dan nog een verloren graantje van mee kunnen pikken.
De rogge is met de hand gezaaid en met paarden geëgd. Nu de rogge rijp is, wordt hij met de zicht gemaaid en aan schoven gezet. Nu heeft het tien dagen om af te rijpen en vervolgens wordt de rogge aan de miet gezet. Tenslotte wordt het in de herfst- of winterdag gedorst.
Het maaien gebeurt met de zicht en de mathaak. De strik wordt gebruikt om de zicht scherp te houden. Na het maaien werd er in de avonduren met een haarspit en haarhamer, de zicht scherp gehouden, vertelt de maaier. “Door de zicht te haren, behoudt deze de scherpte van het staal. Als je de zicht slijpt, wordt hij warm en raak je de hardheid van het staal kwijt.”
Meestal waren er zo’n twee a drie mannen en een vrouw om de rogge te maaien, te binden en aan schoven te zetten. “Vroeger deden ze dat echt met zijn tweeën”. “De één maaide, de andere bond de rogge. Over zo’n stuk van een kwart hectare deden ze dan twee lange dagen.”
Voor de nostalgie en het toerisme worden er in de regio Roggemaaiersdagen gehouden. In Wierden tijdens de Agrifair. De mooiste gast? Dit is géén verkiezing van welke bezoeker de mooiste gast is op de roggemaaiersdag. Een gast is namelijk ook: zes garven (gebonden bossen) graan die na het maaien tegen elkaar worden gezet om te drogen. De bindsters laten je graag zien hoe je moet binden en aan de gast zetten en bezoekers mogen dus zelf proberen om een mooie gast te maken.
Wie de toeristen op deze roggemaaiers dagen wegdenkt, weet hoe het zestig á zeventig jaar geleden geweest moet zijn geweest als rond de feestdag van Sint Jacobus (Joapke) op 25 juli de rogge werd geoogst. Dat was destijds allesbehalve een demonstratie doordrenkt met nostalgie ten behoeve van de toeristen. „Het lijkt allemaal wel mooi, maar het oogsten van de rogge was vroeger gewoon hard werken. Van ‘s morgens zeven tot ‘s avonds zeven. Iedereen die meekon naar het land ging mee. Als jongens van een jaar of tien gingen we voor de eerste keer mee. We moesten eerst alleen maar binden, pas veel later mochten we maaien.” Een van de maaiers herinnert zich nog als de dag van gisteren dat de armen vuurrood waren en pijn deden vanwege de stoppels. Zo’n twee weken duurde de roggeoogst vroeger. Maar dan was het werk nog niet gedaan. Want de garven werden in roggemijten opgeslagen, in afwachting van het dorsen. Dat gebeurde in de herfst of ‘s winters, al naar gelang er behoefte was aan stro of zaai-rogge.
Ook in Wierden worden er op de Agrifair demonstraties gegeven van het roggemaaien en binden. De Agrifair wordt van 22 tot en met 25 augustus 2018 gehouden op het terrein ter hoogte van Sluizendijk 2 in Wierden.
Bezoek ook de expositie van de Historische Kring deze staat in het teken van de landbouw, met als thema ‘De stille revolutie in de landbouw tussen 1950 en 2000’. De toegang is gratis en de koffie ook!