Yaron en Efrat Mishori uit Israël: familiegeschiedenis in Wierden

Algemeen

WIERDEN – “De cirkel is weer rond, het lijkt wel een droom”, vertellen Yaron en Efrat Mishori uit Israël. Ze zijn op donderdag 4 mei, de dag van de Nationale Dodenherdenking, te gast in Wierden. Bij het geboortehuis van hun moeder, Carola de Haas, aan de Stationsstraat 29 is deze dag een plaquette onthuld ter nagedachtenis aan hun moeder, opa en oma. Op de plaquette is te lezen is dat de Joodse familie De Haas in 1942 moet onderduiken. Simon en Leni de Haas maken de bevrijding niet meer mee, ze worden omgebracht in concentratiekampen. Dochter Carola – geboren in 1938 in Wierden – groeit op in Bergen op Zoom en verhuist later naar Israël.

Lange tijd was het voor Yaron en Efrat onduidelijk wat er zich allemaal had afgespeeld in de jeugd van hun Wierdense moeder. “Ze sprak nooit over Wierden”, vertellen Yaron en Efrat in goed verstaanbaar Nederlands. “We wisten alleen dat ze er geboren was en er korte tijd had gewoond. Verder niet.” Tien jaar geleden is Carola overleden, om de geschiedenis te kunnen achterhalen moeten de broer en zus zelf op zoek naar de roots van hun familiehistorie. Via een familielid in Amsterdam kregen ze het boek 'Wierden in Bezettingstijd', dat Noltus in de vroege jaren tachtig schreef, in handen. “Op die manier hadden we wat aanknopingspunten gekregen, want in het boek stonden foto's van onze familie én het huis waarin onze moeder en opa en oma gewoond hadden. Met die foto en de straatnaam zijn we vorig jaar een keer vanuit Amsterdam naar Wierden gereden. We hadden toch nog wat tijd over voordat we weer terug zouden vliegen naar Israël”, laat Yaron weten.

Stationsstraat 29
De ogen van de twee beginnen te glanzen als ze vertellen over hun bijzondere reis naar Wierden. Efrat: “Ik weet nog dat we hier aankwamen en huizen gingen vergelijken aan de hand van de oude foto. Het was overduidelijk dat het déze woning moest zijn. We maakten heel snel wat foto's en wilden eigenlijk meteen weer weg gaan en durfden eigenlijk niet aan te bellen, je weet maar nooit wie je treft haha. Maar uiteindelijk hebben we toch de stoute schoenen aangetrokken en aangebeld.”

Wierden in bezettingstijd
Vanaf dat moment opent zich een totaal nieuwe wereld voor de twee. De zoon van de huidige bewoners Henriëtte en Erik Aalvink doet open en herkent het boek 'Wierden in Bezettingstijd' en laat de twee binnen. Als Henriëtte en Erik ook thuis komen ontstaat een band voor het leven tussen de twee families. De gehele dag hebben Yaron en Efrat bij de familie Aalvink doorgebracht, in het ouderlijk huis van hun moeder, opa en oma.

De Kroon Wierden
De twee wonen al hun hele leven in Israël, maar hebben een steeds sterkere band met Nederland. “We kunnen redelijk goed Nederlands spreken en het sowieso goed verstaan”, vertelt Efrat. “Dat komt omdat onze ouders onderling ook Nederlands spraken. Lezen en schrijven kan ik niet, ja op het niveau van een kleuter haha.”. Op uitnodiging van burgemeester Henk Robben zijn de twee vorige week naar Wierden getogen, onder meer voor de onthulling van de plaquette bij de woning aan de Stationsstraat, maar ook voor een bezoek aan de oliefabriek Kroon Oil in Almelo. Deze onderneming is ook een belangrijke spil in het gehele raderwerk. Simon de Haas had in Wierden namelijk een fabriek in olie en vetten, genaamd De Kroon, het latere Kroon Oil BV. In 1942 moest het gezin onderduiken vanwege het steeds groter wordende gevaar van deportatie. Carola kwam zoals gemeld terecht bij de familie Van den Boom in Bergen op Zoom. Simon en Leni de Haas doken onder bij de familie Franssen in Borne en die was weer een medewerker van De Kroon.

Geen woord over Nederland
Yaron en Efrat zijn blij met het warme bad waarin ze terecht zijn gekomen, in Nederland en Wierden specifiek. “We hebben heel vaak aan onze moeder gevraag hoe en waarom ze naar Israël is gegaan, maar een duidelijk antwoord kregen we niet. Ze wilde nooit meer terug naar Nederland.”, aldus Yaron. De opa en oma van de twee worden uiteindelijk verraden en worden in 1944 vanuit Borne overgebracht naar Westerbork en vervolgens naar Auschwitz, waar ze allebei later dat jaar overlijden. “We horen nu van iedereen verhalen en zo krijgen we steeds meer duidelijkheid. Zo hoorden we net dat het huis aan de Stationsstraat tot 1969 eigendom was van onze moeder. Daarvoor verhuurder ze het en pas later verkocht ze het dus. Waarom niet eerder?” Er zijn nog veel open eindjes en dat is voor Yaron en Efrat reden om de komende jaren vaker naar het geboortedorp van hun moeder te komen.